Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2016

Αγάπη παράνομη: ένα διήγημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη

Κωνσταντίνος Θεοτόκης,  «Αγάπη παράνομη»
Από τη συλλογή διηγημάτων «Κορφιάτικες Ιστορίες»

Από τα συγκλονιστικότερα και πιο μακροσκελή διηγήματα του Θεοτόκη, όπου το ανυπόταχτο κι ανεξέλεγκτο πάθος ενός πεθερού για τη νύφη του θα σύρει στο θάνατο τη νεαρή κοπέλα και αυτόν θα τον κάνει μισότρελο  φυγά από την ίδια του την  πόλη.
Ο Θεοτόκης έχοντας εντρυφήσει βαθιά στην ανθρώπινη ψυχολογία και στα στάδια του παθιασμένου ερωτικού αισθήματος θα περιγράψει την άνομη θανάσιμη σχέση  και τους βασικούς μοιραίους πρωταγωνιστές της βυθίζοντας μας σε διλήμματα για τη μοιρασιά της θλίψης μας.
 Σε ποιον αναλογεί μεγαλύτερο κομμάτι; Συμπάσχουμε με ποιον; Με τον πατέρα, τον στιβαρό νοικοκύρη Αντώνη Θεριανό που χάνει τον έλεγχο, στα στερνά του, έχοντας διανύσει μια ενάρετη ζωή εύπορου χωρικού  μέσα σε μια οικογένεια- πρότυπο κανονικότητας-, καμάρι σε όλο το Δαφνύλα, με σύζυγο όμορφη και προκομμένη και τσούρμο παιδιά ή με την ήρεμη νοικοκυρά- σύζυγο που μετατρέπεται σε τέρας αποφασιστικότητας αλλά και μίσους για να προστατέψει τα παιδιά της;  ή τέλος στην πιο έρημη ευθυνών, το αθώο κορίτσι που φέρει την άγνοια της ομορφιάς του σαν ένα βαρύ οπλοστάσιο πάνω του, έτοιμο να εκπυρσοκροτήσει και να κατακαύσει ανθρώπους και να ρημάξει ζωές;

Χωρική από τον Ποταμό, Β. Μποκατσιάμπης

 Το ότι αγνοεί τούτο το βαρύ οπλισμό τη φανερώνει σε μας τόσο τραγική, τόσο συμπαθητική και μοιραία ταυτόχρονα. Η μοναξιά της εντείνει τα μελανά χρώματα του πεπρωμένου της, κανείς δε στέκεται κοντά της, είναι η πλήρης απομόνωση. Η γυναίκα που βγαίνει νύφη από το σπίτι της είναι αυτονόητο- στη ζωή του χωριού- ότι η πόρτα του πατρικού κλείνει οριστικά κι αμετάκλητα πίσω της, αδιαφορώντας για τα ακούσια τραγικά που θα συμβούν στη ζωή της.
 Ο Θεοτόκης αγαπούσε τις γυναίκες της υπαίθρου, τις κοίταζε συμπάσχοντας, όχι με την πρόστυχη περιέργεια του αριστοκράτη για τη χωριάτικη ψυχή, μόνο με γνήσιο ενδιαφέρον, και ανάτεμνε τις ψυχές τους, τις αγαπούσε και τις νοιάζονταν. Έβλεπε, από τον πατέρα και μετά στο σύζυγο πως δεν τις συνόδευε κανένα έλεος, ήταν αποδέκτες απλώς της βίαιης, κτηνώδους κι ανελέητης αντρικής βούλησης και τούτη τη βιαιότητα και τη σκληράδα πάλι οι ίδιες τη χρεώνονταν. Να γιατί μαραίνονταν γρήγορα, μετατρέπονταν αίφνης σε χονδροειδή πλάσματα κενά από ζωή, οι όμορφες πληρώνοντας πιο επώδυνα και γρηγορότερα το τίμημα της γυναικείας τους φύσης.
Όταν καταλαβαίνουν νύφη και πεθερά τη φριχτή πρόθεση του άντρα και υποσυνείδητα γνωρίζοντας το αμετάκλητο της , η πρώτη με την ελπίδα της εναντίωσης στο πεπρωμένο μουνταίνει τα ασπρόρουχα της στον καπνό της στιάς, δε βάζει χρωματιστά ρούχα και στολίδια,  δε σηκώνει τα μάτια από το πάτωμα και η κυρά του σπιτιού δεν την αφήνει από τα μάτια της, κι ενώ ξέρει την αθωότητα της νεανικής ψυχής ήδη την έχει καταδικάσει, ήδη θεωρεί το λευκό παρθενικό σώμα μολυσμένο κι ανίερο.
Ο Αντώνης Θεριανός  μέχρι και τη στιγμή που θα τον συνεπάρει ορμητικό το πάθος είναι ορθολογιστής, χωρίς ίχνος βιαιότητας,  χωρίς τάσεις προσέγγισης άλλων γυναικών, εξαιρετικά «πολιτισμένος» για τα όρια της υπαίθρου, εύπορος κι ευυπόληπτος.  Αρχικά μεταφράζει και εκλογικεύει το άλογο πάθος που τον κυριεύει ως θαυμασμό σπρώχνοντας το γιό του, αν και μικρός στην ηλικία να την παντρευτεί. Το μυαλό στον έρωτα στροφάρει με εκπληκτικό τρόπο και μηχανεύεται απίθανα σχέδια με τέλεια αποτελεσματικό τρόπο, κι ενώ ο παθιασμένος δεν περπατά ποτέ το μονοπάτι της λογικής για τα σχέδια αυτά ξεστρατίζει για λίγο σε αυτό, το πνεύμα έχει μια φοβερή αναλαμπή κι εγρήγορση για να φτάσει στο ποθούμενο. Ακόμα όμως,- και όχι αυτή τη στιγμή-, προσπαθώντας να πείσει τη γυναίκα του για το γάμο, δεν έχει συνειδητοποιήσει τον ανίερο σκοπό της φλογισμένης του ύπαρξης.
 Το πάθος ορμητικό και χειμαρρώδες  θα τον σαρώσει μόνο τη μέρα του γάμου, όταν αλλάζουν τα στέφανα  οι νεόνυμφοι ,και περισσότερο μέσα στη φαντασμαγορία της χωριάτικης γιορτής, όταν το κρασί νοθεύει την οξύνοια των κόκκινων- σχεδόν ηλίθιων προσώπων -και η απουσία παρατηρητικότητας των συνδαιτημόνων-ευδαιμονία για κάθε ερωτευμένη ψυχή- δημιουργεί το τέλειο περιβάλλον να ξεχυθεί το ακατανόητο και ανείπωτο, φανερωμένο μονάχα σε έναν νηφάλιο παρατηρητή που πλήττει  κι αναζητά διέγερση των αισθήσεων του.  Τότε το σώμα προδίδεται, από την παγερή  ωχρότητα,  το βεβιασμένο άσχημο γέλιο, τα θολά μάτια με τις διεσταλμένες κόρες και τον πυρετό της ζήλιας να συνθλίβει με ευκολία ακόμα και την – σαφώς αναμφισβήτητη;- πατρική αγάπη.  Το πρόσωπο αυτό ποτέ πια δε θα είναι το ίδιο, δεν υπάρχει επιστροφή, το ξέρει αυτό ο καθένας που έζησε το πάθος εκείνο- το χωρίς έλεγχο.
Μάσκα δε φοριέται πλέον σε τούτο το πρόσωπο, προδίδεται εύκολα στη θέα των νεόνυμφων που ανοίγουν χαρούμενοι το παράθυρο να δουν τον ήλιο , ύστερα από τη γαμήλια νύχτα. Σηκώνει το «κρασισμένο» ακόμα κεφάλι, σε ένα χώρο που οι άλλοι αμέριμνα κάνουν τις συνηθισμένες πρωινές δουλειές τους και βλέπει την ευτυχία των νεανικών αγκαλιασμένων  κορμιών να ατενίζουν το πρωινό φως της νέας τους ζωής και έρχεται η απόγνωση χωρίς φραγμό, χωρίς ηθικό ενδοιασμό και μετουσιώνεται σε σπαρακτική κραυγή.
«Πω! Πω!» εφώναξε σκεπάζοντας το πρόσωπο καρδιοπονεμένος.
«Ζηλεύεις» του είπε η γυναίκα του από μέσα τρέμοντας και κιτρινίζοντας. «Στα Σόδομα δεν έκαναν χειρότερα. Θα βουλήσει το χωριό για την αμαρτία σου, ντροπή σου!»
«Ο άθρωπος» ξακολούθησε εκείνη «τρελαίνεται τρεις φορές, στα νιάτα, στα μεσάτα και στα γεράματα. Ο θεός να σου συχωρέσει τον αμαρτωλό λογισμό, γιατί έχεις χαμένο το νου σου.»
Η Διαμάντω, η γυναίκα του, είναι το πρώτο πρόσωπο που μοιράζεται το επαίσχυντο μυστικό της καρδιάς του και η αντίδραση της δεν περικλείει διόλου εκείνο το συναίσθημα του πληγωμένου εγωισμού μιας προδομένης γυναίκας αλλά ως το βασικό κύτταρο μιας ενωμένης μέχρι τώρα οικογένειας νιώθει την απειλή της θεϊκής κατάρας πάνω στο νοικοκυριό της και κυρίως στα υπόλοιπα παιδιά της, όπου το στίγμα της πατρικής αμαρτίας θα τα σημαδέψει για πάντα.
Αποκτά σαν την κυρά- Επιστήμη στην «Τιμή και το χρήμα» σιδερένια βούληση, γίνεται αίφνης ο άντρας του σπιτιού, ικανή για όλα, βάζει σε προστατευμένο κλουβί μόνο τα παιδιά της αφήνοντας απέξω τα μιαρά τέρατα της φύσης, σύζυγο και νύφη. Όταν ο γιος φεύγει φαντάρος και το «κακό» παρά τις προφυλάξεις της διαπράττεται,  εκείνη  το οσμίζεται αμέσως και οχυρώνεται πια για πόλεμο.
Συνέβη ένα κρύο θλιβερό απόγευμα της Αποκριάς όταν η νύφη βρίσκονταν στον κήπο, ανυποψίαστη κι αφηρημένη- η στρατηγική της αδιαφορίας και η υποκρισία της παροδικής τρέλας- χαλάρωσαν την προσοχή των γυναικών και ωρίμασε πια ο χρόνος να εκπληρωθεί το πάθος, χωρίς περιττούς ρομαντισμούς, χωρίς δισταγμό, με πρωτοφανή αγριότητα και φόβο μαζί , μην τυχόν κάποιο απροσδόκητο γεγονός έφερνε τη ματαίωση.
«Και από τότε εκυλιόντουν και οι δυο στο βούρκο» γράφει ο Θεοτόκης, με τη Χρυσαυγή να σωπαίνει από τις ενοχές που συνοδεύουν πάντα το θύμα κι εκείνον να επιστρατεύει τις άμυνες του να διατηρήσει κυρίως το προσωπείο της  αδιαφορίας. Όταν μένει έγκυος το τέλος του δύσβατου δρόμου αρχίζει να αχνοφαίνεται. Η πεθερά-μάνα πάνω από όλα-σπρώχνεται στην αναγκαιότητα της συμμαχίας με τους αμαρτωλούς, να μην καταλάβει τίποτα ο κόσμος και χαθούν και τα υπόλοιπα παιδιά της. Ο Αντώνης ο Θεριανός δεν είναι πια ο στιβαρός άντρας-καμάρι του χωριού- είναι ένα αδύναμο εξαρτημένο ανθρωπάκι, αποστραγγισμένο από κάθε ζωή, υπάκουο πιόνι και στην πιο παράλογη απαίτηση της νόμιμης γυναίκας του. Είναι έτοιμος πια να πληρώσει, όχι χωρίς κάποια λιποψυχία. Παρά τον πόνο της ψυχής του δέχεται υποτακτικά να θανατώσουν το «μούλικο» μέσα στη βρώμικη αποθήκη που ξεγέννησε το νεαρό κορίτσι δίνοντας του μόνο νερό και ζάχαρη, να γλυκάνουν το θάνατο του, να μειωθούν οι ενοχές τους.
Το κορίτσι ψυχομαχάει στο αχυρένιο στρώμα από τη δύσκολη γέννα και προσπαθεί μάταια με αχνή φωνή και λίγη ψυχή να σώσει το νεογέννητο, όμως είναι σαν να μην υπάρχει πια, από πρωταγωνίστρια στο δράμα είναι πια ένας τιποτένιος κομπάρσος, που πρέπει να εγκαταλείψει το σκηνικό πάση θυσία. Έτσι και γίνεται. Ο Αντώνης Θεριανός χάνεται με σαλεμένα τα λογικά μέσα στη νύχτα και κανείς πια δεν τον ξαναβλέπει.
Με την εξαφάνιση και των τριών τους η επόμενη μέρα λάμπει φωτεινή, η ισορροπία έχει αποκατασταθεί, μόνο δυο οικογένειες καλύπτουν καλά καλά τις χάσκουσες πληγές τους κλείνοντας τες ερμητικά στο μπαούλο των οικογενειακών μυστικών, που άλλωστε όλοι έχουμε ένα σε κάποια γωνιά του σπιτιού μας.


Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2016

Η απελευθέρωση της Κέρκυρας: εντάσεις και παρανοήσεις

Οι δυνάμεις του τακτικού ΕΔΕΣ που στάλθηκαν στην Κέρκυρα για την υλοποίηση των όρων της συμφωνίας της Καζέρτας αποβιβάζονται στη Μεσογγή τη νύχτα της 8ης Οκτώβρη. Το προγεφύρωμα για την αποβίβαση, που υπήρξε αναίμακτη, κάλυψαν οι δυνάμεις του Εφεδρικού ΕΔΕΣ Λευκίμμης με επικεφαλής τον αντισυνταγματάρχη Μεταξά.

Οι αρχές πληροφορήθηκαν την απόβαση από την επιστολή του Μητροπολίτη Παραμυθίας Δωρόθεο προς τον Μητροπολίτη Κέρκυρας Μεθόδιο.

«Σεβασμιώτατε εν Χριστώ αδελφέ,
Μετά μεγίστης συγκινήσεως σας γράφω τας γραμμάς ταύτας, καθ΄ην στιγμήν πατώ την ένδοξον γην της Κέρκυρας. Σκοπός της παρούσης μου είναι όπως εγχειρήσετε καταλλήλως την επιστολήν εις τους Γερμανούς, την οποίαν μετά της παρούσης λαμβάνετε και την οποία γράφει αντιπρόσωπος της Συμμαχικής Αποστολής και δι ης συνιστά εις αυτούς, αφού συναντηθώσι, να συζητήσωσι το ζήτημα της παραδόσεως των. Επιπλέον, εάν επιθυμούν αναλαμβάνομεν και ημείς την ασφάλεια των δια την παράδοσιν. Ημείς θα τους διευκολύνωμεν πολύ και θα μείνωσι ευχαριστημένοι ως οι εν Ηγουμενίτσι παραδοθέντες, τους οποίους επεριποιήθημεν πολύ καλά. Θαυμάζομεν την ανδρεία και πειθαρχία των αλλά οι πόλεμοι κλίνουν πότε εις το εν και πότε εις το άλλο μέρος.
Ειδοποιήσατε και τον Διοικητήν της Χωροφυλακής να έλθη αμέσως προς συνάντησιν μας, καθώς και ο Διοικητής της Αστυνομίας Πόλεων, δηλ. και οι δυο ομού.
Της Υμετέρας φίλης και περισπουδάστου μοι Σεβασμιότητος εν Χριστώ αδελφός όλως πρόθυμος.

Ο Παραμυθίας ΔΩΡΟΘΕΟΣ»

Η επαφή με τις δυνάμεις του τακτικού ΕΔΕΣ πραγματοποιήθηκε κάπου στα Μωραϊτικα. Ο μητροπολίτης Δωρόθεος, ο ταγματάρχης Δ. Σαρρής, διοικητής του τάγματος, και αξιωματικοί του τοπικού ΕΔΕΣ υποδέχτηκαν το Μητροπολίτη και τους συνοδούς του. Έπειτα από τις παρουσιάσεις και την παράδοση της απάντησης του γερμανού διοικητή ο ταγματάρχης Σαρρής δήλωσε ότι είχε έρθει στην Κέρκυρα ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, προκειμένου να εφαρμοστεί το Σύμφωνο της Καζέρτας, όπου θα καθορίζονταν θέματα σχετικά με τη δράση, τον έλεγχο και τον αφοπλισμό των ένοπλων τμημάτων αντίστασης που είχαν δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής στον ελληνικό χώρο, προκειμένου η χώρα να οδηγηθεί στην ομαλότητα μετά την απελευθέρωση.
Όσον αφορά στην πολιτική διοίκηση θα παρέμενε η ίδια μέχρι την άφιξη του Κυβερνητικού Αντιπροσώπου για τα Ιόνια Νησιά, που είχε διορίσει η Κυβέρνηση.
Ο αρχηγός του ΕΛΑΣ Τριβυζάς δέχτηκε την άποψη αυτή δηλώνοντας ότι θα πειθαρχήσει. Αντίθετα, οι Μωραϊτης και Άνθης ζήτησαν να εφαρμοστεί η συμφωνία των κερκυραϊκών οργανώσεων της 4ης Οκτώβρη για συνδιοίκηση. Ωστόσο η άποψη αυτή δεν έγινε δεκτή εφόσον οι νεότερες αποφάσεις προέρχονταν από την Κυβέρνηση και όχι από τον ΕΔΕΣ. Παράλληλα ο Σαρρής δηλώνει ότι την επομένη το πρωί θα έμπαινε στην πόλη επικεφαλής των τμημάτων του.
Στις 10 Οκτώβρη η ελληνική σημαία κυμάτιζε στο Σταυρό του Παλαιού Φρουρίου. Η είσοδος των τμημάτων του Σαρρή πραγματοποιήθηκε στις 4μ.μ κάτω από καταρρακτώδη βροχή. Είχαν προηγηθεί δυο ώρες πριν ο Μητροπολίτης Δωρόθεος, ο Σαρρής και άλλοι αξιωματικοί για να ρυθμίσουν θέματα στρατωνισμού των τμημάτων αυτών. Η νέα στρατιωτική διοίκηση εγκαταστάθηκε στη Νομαρχία, στο κτίριο του πρώην εκπαιδευτηρίου ¨Καποδίστριας».
Η εγκατάσταση των δυνάμεων του ΕΔΕΣ στην πόλη συντελέστηκε ομαλά και χωρίς να σημειωθεί κανένα επεισόδιο. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ παρόλο που πειθάρχησαν στη διαταγή του Στρατιωτικού αρχηγού τους για αποστράτευση δεν αντέδρασαν. Διατήρησαν ωστόσο τις θέσεις τους σε διάφορα σημεία της πόλης ενώ αναμένονταν η Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή και ο Κυβερνητικός Αντιπρόσωπος.

Οι Κερκυραίοι γιορτάζουν την απελευθέρωση.

Πράγματι, στις 10 Οκτώβρη καταφτάνει η Κυβερνητική Αποστολή αποτελούμενη από τον αμερικανό λοχαγό Ρότζερς, τον άγγλο υποπλοίαρχο Μπέϊκον και τον ανθυπασπιστή διερμηνέα Γεωργίου. Κατόπιν συνεννοήσεως των παραγόντων αποφασίζεται να εορταστεί η απελευθέρωση του νησιού την επομένη το πρωί, με δοξολογία στο Μητροπολιτικό ναό και με λαϊκή συγκέντρωση στην πάνω πλατεία, με ομιλητή το Μητροπολίτη Μεθόδιο και τους συμμάχους αξιωματικούς.

Ο Μητροπολίτης Παραμυθιάς Δωρόθεος, δεξιά - όπως βλέπουμε - του στρατηγού Ζέρβα με στολή αντάρτη.
Αριστερά του Ζέρβα διακρίνεται ο Επίσκοπος Κέρκυρας και Παξών, Μεθόδιος Κοντοστάνος.

Όπως ήταν αναμενόμενο τόσο στη δοξολογία όσο και στη συγκέντρωση δε συνέρρευσε το σύνολο των κερκυραίων πολιτών. Το ΕΑΜ θεώρησε τη συγκέντρωση ως συγκέντρωση του ΕΔΕΣ και αρνήθηκε να λάβει μέρος, οργανώνοντας παράλληλα την ίδια ώρα- ως επίδειξη της λαϊκής του δύναμης- άλλη συγκέντρωση στην πλατεία Γ. Θεοτόκη. Η διάσπαση των δυνάμεων και τα πολιτικά συνθήματα που εκτοξεύτηκαν και από τις δυο πλευρές δηλητηρίασαν την χαρούμενη γιορταστική ατμόσφαιρα των πρώτων ωρών της απελευθέρωσης. Ο αμερικανός σύνδεσμος αντιλαμβανόμενος την κρίσιμη κατάσταση έκρινε σωστό να οδηγήσει τα πράγματα σε άμεσο κατευνασμό. Δέχονται λοιπόν τη δικαιολογία- για να κρατήσουν τα προσχήματα- ότι η αλλαγή της ώρας (από το πρωί της 11ης Οκτώβρη είχε καταργηθεί η θερινή ώρα, που είχαν επιβάλλει οι Γερμανοί) καθυστέρησε την προσέλευση του κόσμου στην επίσημη συγκέντρωση της Πλατείας και κατευθύνονται αυτοί πλέον στην πλατεία Γ. Θεοτόκη όπου θα μιλήσουν στο πλήθος από τον εξώστη της οικίας Μαρόλλα. Στις σύντομες ομιλίες τους τόσο ο Ρότζερς όσο και ο Μπέηκον φρόντισαν να ενισχύσουν το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών και να εδραιώσουν την πεποίθηση ότι ξεκινά ένας νέος ελπιδοφόρος κύκλος στη ζωή του νησιού με την υπόσχεση της ανεπιφύλακτης συμπαράστασης και αρωγής στο έργο της ανοικοδόμησης.

Οι ταραχές

Κι ενώ οι ομιλίες συνεχίζονται μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού στο βάθος της πλατείας ηχεί ένας πυροβολισμός, του οποίου η προέλευση δεν εξακριβώθηκε ποτέ και που ωστόσο κατά μία εκδοχή είχε σαν στόχο τον τότε διευθυντή της αστυνομίας Ηρ. Δεδόπουλο. Τον πυροβολισμό ακολούθησαν ριπές αυτόματων όπλων που ρίχτηκαν στον αέρα από άντρες του 65ου Συντάγματος της Χ Μεραρχίας του ΕΔΕΣ- της τακτικής μονάδας που είχε αποβιβαστεί στη Στρογγυλή- εγκατεστημένους στους εξώστες του Τηλεγραφείου και στην είσοδο των γραφείων της Διοικήσεως Χωροφυλακής. Ο κόσμος πανικόβλητος άρχισε να σκορπίζεται άτακτα στα γύρω στενά αναζητώντας καταφύγιο, ενώ οι πυροβολισμοί συνεχίζονταν ακολουθούμενοι και από εκρήξεις χειροβομβίδων.
Τον πανικό και τη σύγχυση διαδέχτηκαν η έξαψη και ο εξακοντισμός αλληλοκατηγοριών ανάμεσα στις δυο παρατάξεις. Η Αστυνομία αδυνατούσε να διατηρήσει την τάξη, οι λόγοι διακόπηκαν και όλοι επέστρεψαν στη Νομαρχία, την έδρα της Στρατιωτικής Διοικήσεως. Οι σφοδρές διαμάχες μαίνονταν και το τεταμένο κλίμα οδηγούσε με βεβαιότητα στην ένοπλη σύγκρουση, αν δεν λαμβάνονταν άμεσα πρωτοβουλία κατευνασμού των οξυμμένων πνευμάτων. Ο σκληρός πυρήνας του ΕΑΜ δεν είχε αποδεχθεί τον αφοπλισμό και την εξολοκλήρου ανάληψη της στρατιωτικής διοίκησης από τις δυνάμεις του ΕΔΕΣ. Στα βορειοδυτικά υψώματα του νησιού ήταν στρατοπεδευμένες δυνάμεις του ΕΛΑΣ  προς τις οποίες κατευθύνονταν απεσταλμένοι με εκκλήσεις, προκειμένου αυτοί να μπούνε στην πόλη και να προστατεύσουν τους ομοϊδεάτες τους. Κάθε λεπτό που περνούσε ήταν εξαιρετικά κρίσιμο με την τελική σύγκρουση να βρίσκεται προ των πυλών.

Διαλλακτικότητα και ψυχραιμία

Διαλλακτικά στελέχη και των δυο παρατάξεων συναντούν το Σαρρή στο γραφείο του πλαισιωμένο από τον αρχηγό του ΕΔΕΣ Κέρκυρας. Ο Σαρρής, που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε λάβει γνώση των συμβάντων στάθηκε αρχικά εξαιρετικά αδιάλλακτος. Σε έντονο ύφος δηλώνει στην Επιτροπή ότι θα πνίξει τη στασιαστική εκδήλωση στο αίμα. Τις ίδιες δηλώσεις απευθύνει και στο Γραμματέα της Νομαρχιακής του ΕΑΜ Ε. Μωραϊτη, όταν φτάνει και αυτός στο γραφείο του συνοδευμένος από το Συνταγματάρχη Σ. Τριβυζά. Έξαλλος  και άκαμπτος ο Στρατιωτικός Διοικητής με τις πληροφορίες για δολοφονικές απόπειρες εναντίον των αντρών του απορρίπτει οποιαδήποτε προσπάθεια ήρεμου διαλόγου κορυφώνοντας την ένταση, παρά τις διαβεβαιώσεις των συνομιλητών του ότι επρόκειτο για απλές φήμες. Η παρέμβαση ωστόσο του Ρότζερς με τη διαβεβαίωση ότι οι στρατιώτες του είχαν πυροβολήσει βάρυνε ιδιαίτερα στον κατευνασμό της οργής του Σαρρή και ευτυχώς πρόλαβε την αιματηρή συνέχεια. Κατόπιν συνεννόησης Ελλήνων και Αμερικανών  αποφασίζεται επίσκεψη των Μωραϊτη, Σαρρή και Ρότζερς στα κεντρικά σημεία της πόλης, εκφράζοντας σημειολογικά με την κοινή τους εμφάνιση τη συνεργασία οργανώσεων και συμμάχων. Κάπως έτσι επήλθε η ηρεμία και η απομόνωση των αδιάλλακτων.

Η Κέρκυρα σε νέο κίνδυνο

Η αποχώρηση των Γερμανών και η απελευθέρωση της Κέρκυρας δεν έγινε άμεσα γνωστή στο Συμμαχικό Στρατηγείο της Ιταλίας, εξαιτίας της έλλειψης τηλεπικοινωνιακών μέσων. Ο αμερικανικός ασύρματος της Ερείκουσας δε μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, γιατί ο χειριστής του βρισκόταν  στην Κέρκυρα και η επιστροφή του δεν ήταν εύκολη. Επιπλέον, η συμμαχική αποστολή στο Στρατηγείο των ΕΟΕΑ φαίνεται ότι είχε ξεχάσει να μεταδώσει την είδηση!
Έτσι, το μεσημέρι της 11ης Οκτώβρη, λίγο μετά από τις δυο συγκεντρώσεις, αγγλικά αεροπλάνα άρχισαν να πετούν πάνω από το νησί ρίχνοντας προκηρύξεις. Οι ενθουσιασμένοι πολίτες νόμισαν ότι λάμβαναν χαιρετισμό για την απελευθέρωση, αλλά αλίμονο! Όταν το κείμενο-γραμμένο στα γερμανικά- μεταφράστηκε οι Κερκυραίοι πληροφορούνταν έκπληκτοι ότι οι Άγγλοι καλούσαν τους Γερμανούς να..παραδοθούν, γιατί διαφορετικά θα βομβάρδιζαν το νησί. Μπορεί κανείς να φανταστεί την ψυχολογική κατάσταση στην οποία περιήλθαν οι πολίτες και τις μαύρες μνήμες και τους συνειρμούς που ανασύρθηκαν.
Ευτυχώς το χειρότερο είχε αποφευχθεί καθώς οι συμμαχικοί σύνδεσμοι αναχώρησαν άμεσα για την Ηγουμενίτσα, που υπήρχε ασύρματος και η ταχεία επικοινωνία με το Στρατηγείο των συμμαχικών δυνάμεων της Ιταλίας απέτρεψε έναν ακόμα.. συμμαχικό βομβαρδισμό της Κέρκυρας.

Πέπη Γιάννου

Οι πληροφορίες προέρχονται από το βιβλίο του Κώστα Δαφνή"Χρόνια πολέμου και κατοχής"

Δευτέρα, 5 Σεπτεμβρίου 2016

Book-amateur: Ναζλή, το κρίνο της Ανατολής: ένα κερκυραϊκό παραμ...

Book-amateur: Ναζλή, το κρίνο της Ανατολής: ένα κερκυραϊκό παραμ...: Μέσα στις πολύβουες σκληρές περιόδους της ιστορίας πάντα ξεφυτρώνουν και γοητευτικές μεταφυσικές ιστορίες, γλαφυρά παραμύθια, θαρρείς γι...

Ναζλή, το κρίνο της Ανατολής: ένα κερκυραϊκό παραμύθι


Μέσα στις πολύβουες σκληρές περιόδους της ιστορίας πάντα ξεφυτρώνουν και γοητευτικές μεταφυσικές ιστορίες, γλαφυρά παραμύθια, θαρρείς για να μπορέσει ο άνθρωπος να απαλύνει τον πόνο του και για να ξανασυναντήσει τη χαμένη ανθρώπινη φύση του. Ξεκινάνε από μια αλήθεια και διανθίζονται από το παραμυθιακό στοιχείο κι όλες οι γενιές ανάλογα με την ανάγκη τους στο συγκεκριμένο χρόνο προσθέτουν συνεχώς μικρά κομμάτια επουλώνοντας τα τραύματα του παρελθόντος και ωραιοποιώντας τη φρίκη που είχαν αυτά μέσα τους. Φαντάζει έτσι ευκολότερο να προχωρήσουν μπροστά και να ανεχτούν την ύπαρξη τους. Μια τέτοια ιστορία-ιστορία έρωτα- είναι και αυτή εδώ.
16ος αιώνας στην Πόλη και ήρωας ένας μικρός χωρίς επώνυμο, χωρίς οικογένεια, ανέστιος, κουρελής και περιπλανώμενος στα ύποπτα σοκάκια της Πόλης. Όταν δεν υπάρχει τίποτα να ελπίζεις πια, όταν αγνοείς τον κίνδυνο, όταν δεν περιμένεις τίποτα τότε σε θυμούνται οι θεοί, κι έρχονται πράγματι εδώ με τη μορφή του πασά Τζάνουμ Κοτζιά, ανώτατου αξιωματικού του ναυτικού. Γοητευμένος ο πασάς από τη σπιρτάδα και το ατίθασο του νεαρού τον βάζει στους στάβλους του κι αργότερα με την εδραίωση της εμπιστοσύνης στα ιδιαίτερα διαμερίσματα του, καμαριέρη. Λάτρης του ποτού ο πασάς στις ώρες της μέθης που τον συντροφεύει ο νεαρός και παρασυρόμενος από την πρώιμη  αρρενωπότητα- θύματα της οποίας πολλάκις πέφτανε οι πασάδες της οθωμανικής αυλής-  γίνεται λαλίστατος και του εκμυστηρεύεται κρατικά μυστικά. Το πονηρό αλάνι, εξασκημένο να επιβιώνει χώνει προσωρινά τις πληροφορίες στο τσεπάκι του, αχρείαστος να είναι ο εκβιασμός αλλά ποτέ δεν ξέρεις και συνεχίζει να απολαμβάνει τη χλιδάτη ζωή όσο είναι γραφτό αυτή να διαρκέσει.
Τα πράγματα περιπλέκονται όταν στο σκηνικό μπαίνει και ο βενετσιάνος βάιλος, διπλωματικός αντιπρόσωπος της Γαληνοτάτης στην Πόλη. Πάμπλουτος και πανούργος έχει σταλθεί με το πρόσχημα της διευκόλυνσης του εμπορίου των συμπατριωτών του αλλά στην πραγματικότητα ως κατάσκοπος, γιατί το χάσμα από τις πάλαι ποτέ πολεμικές συγκρούσεις ανάμεσα στους δύο γίγαντες της εποχής-Βενετία και Τουρκία- ουδόλως έχει κλείσει. Με το βελούδινο φουσκωτό πουγκί του προσεγγίζει τον ήρωα μας- που ξέχασα να πω ότι το όνομα του ήταν Νικόλας-  και όπως αναμενόταν η διεφθαρμένη φύση του μικρού λυγίζει λησμονώντας ευεργεσίες, υποχρεώσεις κι άλλα ευγενικά τοιαύτα. Η προδοσία γίνεται διπλή όταν η διαβρωμένη καρδιά του μικρού χτυπιέται ανεπανόρθωτα από έρωτα κεραυνοβόλο. Ο οποίος έρωτας τυγχάνει να είναι ξανθό  πάλλευκο γαλανομάτικο κοράσι, λεία του πασά από την τουρκική ανατολή, εγκατεστημένο πλέον στο άβατο χαρέμι του. Η φύση του τυχοδιώκτη και η ορμή του πρωτόγνωρου συναισθήματος του έρωτα στην πυρέσσουσα εφηβική ψυχή ετοιμάζονται να σαρώσουν τα πάντα, υπερβαίνοντας κάθε εμπόδιο. Ένας από τους μαύρους ευνούχους του χαρεμιού, ο Μεχμέτ, με κίνδυνο της ζωής του αλλά ξεπληρώνοντας χάρη- και χάριν της αλληλεγγύης μεταξύ αναξιοπαθούντων- τον μπάζει κρυφά κάθε βράδυ στο ιδιαίτερο διαμέρισμα της Ναζλή Χανούμ, η οποία μπουχτισμένη από το βαρύθυμο γεροντικό έρωτα του πασά πέφτει χωρίς ενοχές στα άτσαλα νευρώδη μπράτσα του μικρού βαγαβόντου. Κι επειδή όσες χαραμάδες κι αν βουλώσεις η νεότητα θα βρει τρόπο να φύγει κλέβονται μια ήρεμη καλοκαιρινή νύχτα. Είναι η ώρα του βενετσιάνου να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του για τις ρουφιανιές του Νικόλα. Τους επιβιβάζει σε πλοίο- μαζί και το Μεχμέτ- τους βγάζει διαβατήρια και τα σχετικά και επιτέλους του δίνει κι ένα επώνυμο, κερκυραϊκό, αφού εκεί – στην Κέρκυρα- τους προόριζε για αποβίβαση. Νικόλαος Πιέρρης ήταν το όνομα, οικογένεια γνωστή και παλιά στο νησί οι Πιέρρηδες, εγκατεστημένη εκεί από το 1500 και διευρυνόμενη διαρκώς από απογόνους, ένας παραπάνω, σκέφτηκε ο βάιλος, σίγουρα θα περνούσε απαρατήρητος.
Κομπόδεμα είχε φτιαχτεί γερό όλα αυτά τα χρόνια της πονηριάς και της αγυρτείας, οπότε άμα τη αφίξει στο ονειρικό νησί αγοράστηκε μια παραθαλάσσια έκταση στην περιοχή Ύψος, ένα κτήμα σκοτεινό και μελαγχολικό γεμάτο κυπαρίσσια, βελανιδιές, δάφνες και μυρτιές, με ανήλιαγες γωνιές και μια παράξενη σιωπή ανακατεμένη με τον ήχο των κυμάτων. Στο σημείο εκείνο χτίστηκε ένα σπίτι ανατολίτικου τύπου, ριζωμένο στην εύφορη κερκυραϊκή γη και για δυο χρόνια φιλοξένησε τους ερωτευμένους δραπέτες και τον πιστό τους υπηρέτη Μεχμέτ. Πάνω στα δυο αυτά χρόνια- καθότι τα ωραία λίγο διαρκούν- η Ναζλή αρρωσταίνει και μέσα σε λίγες μέρες πεθαίνει. Απαρηγόρητος ο Νικόλας, γνωρίζοντας πρώτη φορά τον πόνο της απώλειας, τη θάβει σε μια γωνιά του σκιερού κτήματος σκοπεύοντας με τον καιρό να στήσει ένα μαρμάρινο μνημείο πάνω από τον τάφο. Στο νωπό ακόμα μνήμα όμως, κοντά στην άνοιξη, φυτρώνει ένα λευκό κρίνο και ο παραλογισμός του νέου από το χαμένο έρωτα του τον κάνει να πιστέψει πως αυτό το λουλούδι είναι προέκταση της αγαπημένης του, σύμβολο της αγνής ψυχής της και αποφασίζει να μη χτίσει το μνημείο. Όλα αυτά συμβαίνουν το 1715.



Τον επόμενο χρόνο ο τουρκικός στόλος με αρχηγό τον Τζάνουμ Κοτζιά καταπλέει στην Κέρκυρα. Ο Νικόλας ωστόσο υποπτεύεται πως εκτός από την κατάληψη του νησιού ο πλοίαρχος ερχόταν να ξεπλύνει την προσβολή που του έγινε. Βιάστηκε τότε να καταφύγει στην πόλη, που την έκλειναν ισχυρά τείχη. Κατατάσσεται στους εθελοντές πολεμιστές και παίρνει μέρος στην άμυνα υπό τις διαταγές του στρατάρχη Σούλεμπουργκ. Σε κάποια φάση της πολιορκίας οι Τούρκοι καταφέρνουν να μπουν σε έναν από τους προμαχώνες πιάνοντας κάποιους αιχμαλώτους και οδηγώντας τους στο ναύαρχο. Κι επειδή το πρόσωπο της αχαριστίας δύσκολα λησμονιέται ο πασάς αναγνωρίζει ανάμεσα στους αιχμαλώτους τραυματισμένο τον παλιό του υπηρέτη. Ασυγκράτητος ρίχτηκε πάνω του χτυπώντας τον ανελέητα με το μαστίγιο του, ζητώντας με ουρλιαχτά να μάθει που βρισκόταν το κορίτσι που είχε αγαπήσει κι εξακολουθούσε να αγαπάει. Η μανία του φουντώνει όταν μαθαίνει το νέο του θανάτου της κι εκείνη τη νύχτα-σκοτεινή και βροχερή- ο Τζάνουμ Κοτζιά με οπλισμένη συνοδεία και  με τον τραυματία δεμένο στο άλογο, ύστερα από πολύωρη πορεία φτάνουνε στο χτήμα. Αλλά ακόμα και στο θάνατο οι δυο αντίζηλοι τη διεκδικούν και ο μικρός είναι αποφασισμένος να μην υποδείξει το σημείο της ταφής. Έξαλλος πια ο πασάς λιώνει κάτω από τα χτυπήματα του μαστιγίου του το Νικόλα Πιέρρη.  Άγνωστος θα παρέμενε ο τάφος της πανέμορφης Ναζλή αν δεν παρουσιαζόντανε ένας ιταλός εργάτης στο χτήμα που προθυμοποιήθηκε να οδηγήσει τον πασά εκεί έναντι φυσικά αδρής αμοιβής.
Στην κορυφή ενός λόφου ανάμεσα στα αγριόχορτα με θέα τη θάλασσα αγνάντευε η νεκρή τη μακρινή της πατρίδα κι ανάμεσα εκεί άνθιζε ένας λευκός κρίνος, η ψυχή της μικρής ανατολίτισσας. Ο τάφος σκάφτηκε, τα οστά μπήκαν στο τούρκικο πλεούμενο και σκορπίστηκαν ένα-  ένα στη θάλασσα. Η Κέρκυρα δεν κυριεύτηκε αλλά ο πασάς έφυγε ικανοποιημένος που πραγματοποίησε την εκδίκηση του.
Από τότε, σαν έρχονταν τα μεσάνυχτα, μια λευκοντυμένη σκιά έτρεχε πέρα-δώθε στην παραλία του Ύψου κλαίγοντας και θρηνώντας, ζητώντας να της τραβήξουν από το βυθό της θάλασσας τα σκορπισμένα της οστά για να τοποθετηθούν και πάλι στον τάφο που τα είχε αποθέσει ο αγαπημένος της.
Από τη μακρινή ανατολή ως την Κέρκυρα, με ενδιάμεσο σταθμό την Πόλη ένα ταξίδι σαν παραμύθι για τη μικρή Ναζλή με τα μεγάλα εκφραστικά μάτια και το κάτασπρο δέρμα, η Ναζλή, το κρίνο που ακόμα και σήμερα επιμένει να ανθίζει στο εύφορο πράσινο της κερκυραϊκής γης.
Υ.Γ: Υπάρχει και η εκδοχή, την οποία στηρίζουν και πολλοί απόγονοι της οικογένειας Πιέρρη, ότι ο Νικόλας ήταν γνήσιος Πιέρρης, τύπος περιπετειώδης και κάπως τυχοδιώκτης.

Οι πληροφορίες είναι από το βιβλίο του Γεράσιμου Χυτήρη, «Τα λαογραφικά της Κέρκυρας», Δημοσιεύματα Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών, Κέρκυρα 1991.


Παρασκευή, 12 Αυγούστου 2016

Μαλτέζοι και εγκληματικότητα επί Αγγλικής Κατοχής


Μια άλλη ομάδα που προστέθηκε στο πολύχρωμο ανθρώπινο μωσαϊκό της Κέρκυρας του 19ου αιώνα είναι οι Μαλτέζοι, που πρωτοήρθαν στο νησί για τις ανάγκες της κατασκευής των οχυρώσεων και του ανακτόρου του αρμοστή. Σύμφωνα με την απογραφή του 1833 ανέρχονταν σε 800 περίπου άτομα, αριθμός που αυξήθηκε με την άφιξη ενός δεύτερου μεταναστευτικού ρεύματος από την Κεφαλλονιά. Οικονομικοί κυρίως μετανάστες, πολιτικοί εξόριστοι, ειδικευμένοι τεχνίτες και καλλιτέχνες στην υπηρεσία των βρετανικών δυνάμεων, αλλά και έμπειροι καλλιεργητές κηπευτικών, θ’ αποτελέσουν ένα σύνολο ανθρώπων με συνδετικό κρίκο τη γλώσσα, τις παραδόσεις και τη βαθιά καθολική τους πίστη.
Η μετανάστευση των Μαλτέζων στα Ιόνια νησιά έγινε χωρίς καμία μεθοδικότητα, ενώ υπήρχε η διαβεβαίωση για το αντίθετο κι έφτασαν στην Κέρκυρα και την Κεφαλλονιά εντελώς οικονομικά ανίσχυροι για την εγκατάστασή τους σ’ ένα νέο τόπο. Πέρασαν, λοιπόν, ένα τεράστιο πολιτισμικό σοκ και δοκιμάστηκαν κάτω από συνθήκες ουσιαστικού εγκλωβισμού ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς πολιτισμούς.

Οι θρησκευτικές και κοινωνικές ζυμώσεις της εποχής και η οικονομική τους ανέχεια γρήγορα θα τους απομονώσουν ως άτομα και ως κοινότητα. Παρέμειναν πάντα ως η τάξη εκείνη με την πιο δύσκολη εργασία και τις χειρότερες κοινωνικές συνθήκες διαβίωσης. Οι νερουλάδες της εποχής ήταν κυρίως Μαλτέζοι, καθώς και οι γαλατάδες, ΄σέρνοντας από την πλατεία Σαν Ρόκκο την κατσικούλα τους και αρμέγοντας φρέσκο γάλα έξω από τις πόρτες των σπιτιών.

Άγγελος Γιαλλινάς, ο δρόμος της Ευγενίου Βουλγάρεως

Η έρευνα των δικογραφιών δείχνει ότι σε σχέση με τον αριθμό τους παρουσιάζουν σχετικά υψηλή παραβατικότητα, κυρίως σε διακεκριμένες κλοπές με λαθραίο τρόπο και τραυματισμούς και δρουν κατά κύριο λόγο σε ομάδες που απαρτίζονται από ομοεθνείς τους. Οι τραυματισμοί γίνονται με χρήση γυμνών χεριών και ποτέ με μαχαίρι, που ήταν το κύριο μέσο διαπληκτισμού των ντόπιων κατοίκων. Το αδίκημα της απάτης, με 9 περιπτώσεις μόνο, και αυτό της κλοπής να καταγράφει τις περισσότερες περιπτώσεις ανάμεσα σε όλες τις ομάδες ξένων (Σουλιώτες, Μαλτέζους, Παργινούς και Ιταλούς) δείχνει ένα σύνολο ανθρώπων που υποκινείται κυρίως από την επιθυμία επιβίωσης πάρα από καθαρό δόλο.
Επίσης, στο κεφάλαιο που πραγματεύεται την αγυρτεία και την επαιτεία, θα δούμε τα ποσοστά των Μαλτέζων να είναι αρκετά υψηλά και οι καταγεγραμμένες ηλικίες να ξεκινάνε από τα 7 έτη.
Ακόμα, τόσο οι Εβραίοι όσο και οι Μαλτέζοι στο αδίκημα της αντίστασης κατά της αρχής παρουσιάζουν μικρά ποσοστά. Αυτή η αποφυγή της σύγκρουσης με τις αρχές πιθανότατα συνέβαινε γιατί ως ξένοι γνώριζαν την προκατάληψη που υπήρχε εναντίον τους, τόσο από την τοπική κοινωνία όσο και από τις αρχές και συνεπώς απέφευγαν συστηματικά τη στοχοποίησή τους.
Υ.Γ.
Το δεύτερο μεταναστευτικό ρεύμα από την Κεφαλλονιά έφτασε μετά από τα συνεχιζόμενα παράπονα των κατοίκων προς τον Αρμοστή ότι το νησί «είχε γεμίσει τεμπέλικα, αδαή, αμόρφωτα, βρώμικα, άρρωστα και απροσάρμοστα άτομα, που έμοιαζαν με ένα κοπάδι πρόβατα που τα είχαν παρατήσει από μία ξένη χώρα στη δική τους κοινότητα» και καμία σχέση δεν είχαν με τους ικανούς αγρότες που τους είχαν υποσχεθεί.
Το κλίμα αυτό ωστόσο θα αλλάξει με την παραχώρηση των Επτανήσων στο Βασίλειο της Ελλάδας και ο μαλτέζικος πληθυσμός θα αφομοιωθεί τελικά καλύτερα σ’ ένα αμιγώς ελληνικό, παρά σ’ ένα οικείο αγγλικό περιβάλλον.

ΓΑΟΥΤΣΗ Σ. : Το χρονικό των Μαλτέζων καλογραιών στην Κέρκυρα, Κέρκυρα 2007.
ΚΟΡΟΣΙΔΟΥ Μ. : «Η μάγισσα, ο εβραίος, ο βρυκόλακας», Ε Ιστορικά τεύχος 265, Αθήνα 2004.
ΓΙΑΝΝΟΥ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ: "Εγκληματικότητα, αλητεία και επαιτεία στην Κέρκυρα του 19ου αιώνα" Ιόνιο Πανεπιστήμιο, 2012

Τρίτη, 26 Ιουλίου 2016

Σύγχρονη ελληνική trash λογοτεχνία.

  Σύγχρονη ελληνική trash λογοτεχνία.

Το βιβλίο για τους εραστές του αποτελεί αναμφισβήτητα ένα φετίχ, όπου στη θέα του πυροδοτούνται  ακριβώς όπως και στην ερωτική σχέση   η όραση, η οσμή και η αφή. Τα τελευταία χρόνια της ελληνικής παρακμής ένα δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό  εμπορικών βιβλίων  μεγάλων εκδοτικών οίκων παρατάσσονται με αδιάλειπτο ρυθμό στοιχισμένα αρμονικά σε προθήκες «ενημερωμένων» βιβλιοπωλείων.
 Ευτελή περιεχόμενα εσωκλείονται  σε ανάγλυφα εξώφυλλα με τριαντάφυλλα, πουλάκια και νερά ή δάκρυα, καθότι το ρευστόν υποδηλώνει  δραματικές αλλαγές τρέφοντας  αδιακόπως το φαντασιακό των γυναικών.   Αντίστοιχα με τα πόκετ άρλεκιν των εφηβικών μας χρόνων- τα οποία σαφέστατα στο είδος τους ήταν κατά πολύ ανώτερα σε περιεχόμενο- οι υποθέσεις τους είναι πάντα κλασικής διάρθρωσης,  πανομοιότυπες στο θέμα και το περιεχόμενο, μεταμορφωμένες ελάχιστα κάθε φορά, πάντα όμως με στόχο την επίκληση στο ρηχό συναίσθημα, βασισμένες σε διηγήσεις  του στυλ «η γιαγιά μου  στη μικρασιατική καταστροφή»,  ειπωμένες στον καναπέ μετά από το  κυριακάτικο τραπέζι , που τελικά θα ξεδιπλωθούν δραματικά στο χαρτί του μπακάλη, ένα στρατσόχαρτο που σου γδέρνει τα χέρια   με γιγάντιες, άκομψες γραμματοσειρές που σου θυμίζουν ότι είσαι ακόμα στο δημοτικό.  Με βάναυσα κακοποιημένη την ελληνική γλώσσα, κείμενα δουλεμένα με ανοιχτό το λεξικό και με βαρύγδουπα επιλεγμένες λέξεις  θα κολλήσουν σε ένα απλοϊκό κατά τα άλλα στόρυ,  με επίπεδο συναίσθημα που επιχειρεί να ισορροπήσει αδέξια με έναν χυδαίο ερωτισμό ή με γελοίους αστεϊσμούς, ανόητους συναισθηματισμούς και όλοι αυτοί οι σωροί χαρτομάζας θα εναλλάσσονται με εξαιρετικά γοργούς ρυθμούς στο συρτάρι του κομοδίνου. Συχνά δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι όσα πιο πολλά τόσο πιο καλά, όπως με τα παγωτά και τα μπάνια που τα μετρούσαμε πιτσιρίκια και μας έδιναν κύρος.



Το κοινό
 Πασάρονται με καταιγιστική διαφήμιση  στη μέση απογοητευμένη νοικοκυρά κυρίως,  και όχι μόνο,  με βαρύγδουπα γλυκερούς τίτλους, που τα καταναλώνει λαίμαργα, ώστε μόλις τελειώνει το πρωινάδικο και τα τούρκικα  να περιλάβει τη δακρύβρεχτη ιστορία. Και όλη αυτή η ογκώδης και διαρκώς αυξανόμενη trash λογοτεχνία σπαρμένη με ιστορικές πινελιές και κατάλληλα διορθωμένη από επιμελητές  τζιμάνια  ρίχνεται στην αγορά αποκομίζοντας τεράστια κέρδη.
 Φυσικά, δεν είναι μεμπτό ότι  υφίσταται και αυτού του είδους η λογοτεχνία, μεμπτό και απογοητευτικό είναι ότι κατέχει τα σκήπτρα, υποδηλώνοντας τη σημειολογία ενός ολοένα εκπιπτόμενου επιπέδου, με μεσήλικες κυρίες   με γαμψό αετίσιο πορφυρό νύχι  και μελιτζανιά χείλια να παλεύουν  να πιάσουν το στυλό , μη προλαβαίνοντας να υπογράφουν αυτόγραφα. Να μη μιλήσουμε για την ποίηση  με ατάκες κακέκτυπα της Αλκυόνης Παπαδάκη, γιατί εκεί οι ορμόνες της εμμηνόπαυσης στήνουν χορό και άντε να τις τιθασεύσεις.

Σημεία των καιρών

Το φαινόμενο διογκώθηκε τραγικά τα τελευταία χρόνια, όπου κάθε επώνυμος ή εν δυνάμει επώνυμος κατανόησε αίφνης το παροδικό της ζωής και θέλησε να αφήσει το στίγμα του στην αιωνιότητα ή απλώς να συμπληρώσει το εισόδημα του. Τι κι αν λείπει το πάθος, η εμπειρία της ζωής, το ταλέντο, ο σεβασμός στην απεραντοσύνη της ελληνικής γλώσσας, η γνώση του πραγματικού βάθους της ελληνικής ψυχής;  Δυο τρεις καλές διασυνδέσεις, μια πιασάρικη διαφήμιση, επιστράτευση συγγενών και φίλων , πολλά λεφτά για πέταμα και έτοιμο το εισιτήριο στην υστεροφημία.

Ανακαλύψτε και σώστε τους μικρούς εκδοτικούς οίκους.

Οι μικροί πραγματικοί θησαυροί θα βρίσκονται ωστόσο πάντα κρυμμένοι με συστολή πίσω από τα ράφια "ψαγμένων" βιβλιοπωλείων, φοβούμενοι μην πέσουν σε λάθος χέρια και είναι κυρίως οι μικροί εκδοτικοί οίκοι που τους γεννάνε, με πραγματική φροντίδα και σεβασμό, με προσωπικό και υλικό κόστος, με μηδενικά κέρδη αλλά με μια επιμονή στο ωραίο και το τέλειο, που μόνο σεβασμό και ευγνωμοσύνη προκαλεί.

 Είναι εκείνα τα βιβλία που σε ωθούν να τα χαϊδέψεις, που τα οσμίζεσαι αχόρταγα, που με μια πρώτη ματιά στις σελίδες τους η επιμελώς άρτια επιλογή και διάταξη  των λέξεων θυμίζει έργο τέχνης, που η ίδια η μετάφραση, αν πρόκειται για ξενόγλωσσο, είναι από μόνη της ένα νέο αριστούργημα εφάμιλλο του πρωτότυπου. Ψάξτε τα,
ανακαλύψτε τα και βοηθήστε τους καλλιτέχνες –εκδότες τους να μείνουν στην επιφάνεια, να μην αφανιστούν, γιατί όσο κι αν δεν είναι αισθητά ορατό ακόμη, η τέχνη του βιβλίου σβήνει, χάνεται…